Rat na Bliskom istoku koji je započeo krajem februara 2026. godine i blokade Hormuškog moreuza doveli su do poremećaja na tržištu sirove nafte i ogromnih fluktuacija cijena, kako
na dnevnom, tako i na sedmičnom i mjesečnom nivou.
Cijene sirove nafte tipa Brent prekoračile su 100 dolara po barelu u martu 2026. godine i zadržale se na trocifrenom nivou do maja. U junu, privremeni sporazum o prekidu vatre između SAD-a i Irana doveo do kratkotrajnog oporavka protoka nafte kroz Hormuški moreuz i spuštanja cijene sirove nafte po barelu na dvocifrene nivoe.
Prosječne sedmične cijene dizel goriva na tržištu BiH su bile stabilne sve do početka marta 2026. godine na nivou oko 2,5 KM/l. Onda je nastupio nagli rast. Do sredine aprila dostigle su iznos od oko 3,6 KM/l, a nakon toga su postepeno opadale i na kraju prvog polugodišta iznosile oko 3 KM/l, navodi se u analizi UIO BiH.

U periodu I-VI 2026. godine, uvoz svih derivata nafte u BiH iznosio je 900 mil litara i niži je za 3% u odnosu na isti period prethodne godine. Posmatrano po vrstama derivata, uvoz dizel goriva je niži za 3%, benzina za 1,5%, dok je uvoz svih ostalih derivata zajedno (lož ulje, kerozin, LPG) bio niži za 6,9% u odnosu na prethodnu godinu.
S obzirom na veliki rast cijena derivata na uvozu počev od marta 2026. godine, zanimljivo je pogledati i mjesečnu dinamiku cijena na uvozu i uvoza derivata unutar prvog polugodišta 2026. godine. U mjesecu januaru cijene na uvozu u BiH bile su ispod prošlogodišnjih za oba derivata, dizel i benzin, a padao je i njihov uvoz u BiH u litrima. U februaru su cijene derivata na uvozu takođe bile ispod prošlogodišnjih, a stope rasta njihovog uvoza u litrima bile su pozitivne. U martu su cijene na uvozu naglo porasle u odnosu na prethodnu godinu, posebno za dizel gorivo (preko 50% u odnosu na isti mjesec prethodne godine). Suprotno zakonu tražnje, uvoz derivata nafte u BiH u martu je takođe porastao (dizel gorivo +19,3%; benzin +16,3%), kao odgovor distributera na neizvjesnosti i stalni rast cijena sirove nafte na svjetskim berzama. U aprilu su cijene na uvozu eskalirale, i to dizel goriva preko 100% a benzina preko 60%, u odnosun na april 2025. Uvoz derivata u tom mjesecu je počeo snažno opadati. Pad uvoza dizel goriva iznosio je 18,7%, a pad uvoza benzina 12,4%. U maju je nastavljen trend visokih stopa rasta cijena na uvozu, dok je uvoz dizel goriva padao je po stopi 14,5%, a uvoz benzina po stopi 5,5%. Iako i dalje izrazito visoke, u junu 2026. su skoro prepolovljene stope rasta cijena dizel goriva i benzina na uvozu u odnosu na stope rasta u mjesecu maju iste godine. U odnosu na isti mjesec prethodne godine, u junu 2026. je zabilježen pad uvoza dizel goriva od 6,6%, dok je kod uvoza benzina ostvaren pad od svega 0,8%. 
U prvom polugodištu 2026. godine prikupljeno je 3,4% manje neto prihoda od akciza na derivate nafte i putarine zajedno nego u istom periodu prethodne godine. Prikupljeni neto prihodi po osnovu akciza na derivate nafte i putarine zajedno iznosili su 606,9 mil KM. Neto prihodi od putarine iznosili su 344 mil KM i bili su za 3,2% niži nego u istom periodu prethodne godine. Neto prihodi od akciza na derivate nafte u prvom polugodištu 2026. godine iznosili su 263 mil KM, a njihova stopa rasta u odnosu na isti period 2025. godine bila je negativna iznosila je -3,5%. 
Mjesečne stope rasta neto prihoda su snažno varirale, i to kod prihoda od akciza na derivate nafte od -19,9% (april) do +26,7% (mart), a kod prihoda od putarina u sličnom rasponu od -20,4% do
+26,1%. Primjećuje se gotovo identičan obrazac kretanja mjesečnih prihoda od akciza i putarine, gdje su najviše stope rasta (YoY) zabilježene u mjesecu martu, u uslovima gomilanja zaliha distributera nakon početka sukoba na Bliskom istoku, navodi se u analizi. 

Grafika: UIO