Vlada srspkog entiteta u Bosni i Hercegovini (BIH) nudi vladi Donalda Trumpa zajednički poslovni poduhvat za procijenjene rezerve litijuma vrijedne 100 milijardi eura u selu Lopare na istoku-sjeveru entiteta/države, prema ugovoru o lobiranju između vlasti srspkog entiteta i advokatske firme sa sjedištem u New Yorku, koja je dio advokatske grupe sa sjedištem u Jerusalemu.
U nadograđenom sporazumu sklopljenom u januaru 2026. godine, koji je putem društvenih mreža objavio hrvatski novinar Domagoj Margetić, a koji se odnosi na početni ugovor iz 2025. godine između Ministarstva za evropske poslove Republike Srpske (RS) i Zell & Associates International Advocates LLC izraelskog lobiste L. Marca Zella (dio advokatske grupe FandZ sa sjedištem u Jerusalemu), navodi se da je opseg angažmana lobističke firme iz Zellove kancelarije u New Yorku "promoviranje dijaloga između RS i administracije Trump 2.0, s ciljem podizanja bilateralnih odnosa između RS i Sjedinjenih Američkih Država na novi nivo partnerstva i ekonomske saradnje (uključujući, ali ne ograničavajući se na zajednički razvoj i istraživanje rijetkih zemnih minerala RS).
Vlada Republike srpske prošle godine je platila Zell & Associates 1,244 miliona američkih dolara, prema podacima Ministarstva pravde SAD-a - arhiva FARA za njihove usluge. Ovaj sporazum slijedi prvi sporazum potpisan prošle godine sa kanadskom lobističkom kompanijom Dickens & Madson (Canada) Inc. izraelsko-kanadskog biznismena, što je dovelo do ukidanja sankcija protiv bivšeg predsjednika entiteta Milorada Dodika i saradnika, kao i oko 30 povezanih kompanija, nakon sankcija koje je uvela vlada Joea Bidena zbog secesionističke politike rukovodstva entiteta.
Vrijednost rezervi litijuma i četiri druge sirovine u općini Lopare u tom entitetu iznosi oko 100 milijardi eura, prema podacima vlade RS-a i švicarske kompanije Arcore. Kompanija Arcore saopštila je da je u decembru 2023. godine u Loparama otkrila "značajne količine" litijum karbonata, magnezijuma, kalijuma i bora i da planira započeti rudarenje 2026. godine, što se do sada nije dogodilo.
Arcore navodi da je, prema procjeni globalnih mineralnih resursa (MRE) CSA-e, koja se odnosi na 1,286 biliona tona rude u pretpostavljenim i naznačenim kategorijama, kao i na tehnološka ispitivanja (Wardell Armstrong i 2 Aachen University), ukupna mineralna resursna baza projekta ARCORE: 1,5 miliona tona ekvivalenta litijum karbonata (LCE), 14 miliona tona borne kiseline (B2O3), 35 miliona tona potaše (KCI) i 94 miliona tona magnezijum sulfata (MgSO4).
Dodik, koji predvodi najveću stranku Srba u BiH, već je prošle godine javno izrazio interes za poslovne dogovore o litijumu sa vladom SAD-a Donalda Trumpa. "...u našem je interesu da dovedemo američke kompanije koje bi željele imati da vidimo možemo li nešto učiniti. To je specifično pitanje...", rekao je Dodik za javni RTRS u decembru 2025. godine, kada je upitan tokom intervjua o sirovinama u Loparama.
Ugovor srpskog entiteta sa lobističkom firmom sa sjedištem u Kanadi također se odnosi na traženje podrške od Trumpove vlade za cilj nezavisnosti Dodika i njegovih saradnika za entitet. Tokom Bidenove vlade, Dodik je javno rekao lokalnim medijima da bi najbolji trenutak za raspad BiH i proglašenje nezavisnosti bio Trumpov povratak u Bijelu kuću, a lobistički sporazum se upravo uklapa u cilj i korištenje rezervi litijuma u političko-poslovnom poduhvatu proruskih i prosrpskih lidera Srba u BiH.
Opština Lopare u RS udaljena je samo 50 km od općine Loznica u Srbiji, gdje se ekolozi i opozicione stranke također protive rudniku litijuma u toj općini, za koju je Srbija potpisala Memorandum o razumijevanju s Evropskom komisijom za kompletan lanac vrijednosti, od ekstrakcije do proizvodnje litijuma, litijumskih baterija i proizvodnje vozila s evropskim proizvođačima automobila.
Rezerve litijuma u Srbiji, koje je otkrila i kojima upravlja britansko-australijska kompanija Rio Tinto, predstavljaju do 26% potreba EU, prema procjeni Evropske komisije, dok bi funkcionalan kompletan lanac vrijednosti Srbiji godišnje donosio do 12 milijardi eura. Trenutno je projekat stavljen na čekanje usred otpora građana ovog područja, ekologa, opozicije i studenata koji protestuju i za koje se očekuje da će ozbiljno izazvati bivšeg predsjednika Aleksandra Vučića na izborima 25. oktobra dok se kandiduje za premijera.
Foto: Lopare - arhiva