Uprava za indirektno oporezivanje Bosne i Hercegovine je revidirala projekcija prihoda od indirektnih poreza za period 2026-2029., izvještava Indiaktor.ba.
Prema novim projekcijama, neto naplata prihoda od indirektnih poreza u 2026. godini iznosit će 10.702,4 mil KM, a stopa rasta biće 7,3%. Projektirane stope rasta neto prihoda od indirektnih poreza za 2027., 2028. i 2029. godinu iznosе 4,3%, 4,2% i 4,2%, respektivno. Projekcija prihoda u navedenom periodu zasnovana je na projektiranim relevantnim makroekonomskim pokazateljima, istorijskoj sezonskoj shemi naplate i projekcijama pojedinih kategorija prihoda za 2026. godinu.
Prema projekcijama DEP-a iz septembra 2026. godine, u Bosni i Hercegovini se u 2026. godini može očekivati realni rast BDP-a od 2,1%. Za 2027. godinu DEP je projektirala realnu stopu rasta BDP-a od 2,4%, dok su za 2028. i 2029. godinu planirane nešto više stope realnog rasta od 3,1% i 3,3%, respektivno.
U odnosu na projekcije iz aprila 2026. godine projekcije prihoda od indirektnih poreza iz oktobra povećane su za 121,5 mil KM za 2026. godinu. Najviše su revidirane projekcije prihoda od PDV-a (+101,7 mil KM), zbog pozitivnih trendova naplate u drugom i trećem kvartalu 2026. godine, iznad očekivanja u aprilu, te značajne korekcije projekcija makroekonomskih pokazatelja za 2026. godinu od strane DEP-a u njihovim septembarskim u odnosu na martovske projekcije.
Prema preliminarnom izvještaju o gotovinskom toku na jedisntveni račun UIO u septembru 2026. je naplaćeno 1,2 mlrd KM bruto prihoda ili 87,6 mil KM više nego u septembru 2025. Isplate povrata su bile manje za 1,2 mil KM, tako da su neto efekti u septembru iznosili 88,8 mil KM, što predstavlja rast od 9,5%. Pregled mjesečne neto naplate indirektnih poreza za devet mjeseci 2026. ukazuje na zaključak da je u svim mjesecima, osim u januaru, naplata bila veća nego u istim mjesecima 2025. godine, sa maksimalnom neto naplatom u septembru 2026.
Kumulativni neto efekti za devet mjeseci 2026. iznose 562,6 mil KM, što predstavlja rast od 7,6% u odnosu na period januar – septembar 2025. Analiza strukture neto suficita ostvarenog u periodu januar – septembar 2026. ukazuje na zaključak da je glavni i presudni faktor rasta prihoda od indirektnih poreza PDV. Za devet mjeseci 2026. suficit u naplati PDV-a je iznosio 509,5 mil KM, prihoda od carina 26 mil KM, a akciza 9,8 mil KM. Istovremeno je prihoda od putarine ostvareno 12,5 mil KM manje nego u istom periodu 2025. U strukturi neto suficita prihoda indirektnih poreza neto PDV ima udio od čak 90,7%.
Projekcije prihoda od akciza na duhan za 2026. godinu revidirane su naniže za 26,3 mil KM u odnosu na aprilske projekcije. Trendovi u naplati akciza na duhanske prerađevine u 2026. nisu pratili nominalne i realne trendove prema revidiranim makroekonomskim projekcijama za 2026. Lošija naplata u avgustu i značajan pad naplaćenih akciza u septembru od 9,6% su rezultirali negativnim rastom u trećem kvartalu 2026., dok je kumulativna stopa rasta za devet mjeseci smanjena na 3,1%, najniži nivo u cijeloj godini. Jedan od razloga smanjene naplate akciza jeste promjena strukture potrošnje duhanskih prerađevina. Podaci UIO pokazuju rastući trend korištenja manje oporezovanog duhana za pušenje umjesto cigareta, dok je, na drugoj strani došlo do usporavanja naplate akcize na cigarete. Isto tako, jedan od uzroka niže naplate akciza na duhanske prerađevine u odnosu na projekcije iz aprila 2026. godine jeste i masovno korištenje e-cigareta i ostalih novih duhanskih proizvoda, kao neoporezovanih supstituta cigaretama i duhanu za pušenje. U odnosu na projekcije iz aprila 2026, projekcije prihoda od akciza na derivate nafte i putarine za 2026. godinu revidirane su naviše za 13,4 mil KM i 33 mil KM respektivno, zbog povoljnijih trendova naplate u posljednjih nekoliko mjeseci u odnosu na očekivanja u aprilu 2026.
U periodu januar - septembar 2026. godine, uvoz svih derivata nafte u BiH iznosio je 1.443,5 mil litara i niži je za 2% u odnosu na isti period prethodne godine. Posmatrano po vrstama derivata, uvoz dizel goriva je niži za 1,9%, benzina za 0,2%, dok je uvoz svih ostalih derivata zajedno (lož ulje, kerozin, LPG) bio niži za 7,7% u odnosu na prethodnu godinu. Imajući u vidu sve navedeno, a na osnovu projekcija makroekonomskih pokazatelja, kretanja cijena na svjetskom tržištu nafte i cijena derivata na tržištu BiH, te posljednjih trendova naplate akciza i sezonske sheme naplate koja ne uključuje godine sa specifičnostima, projektirana stopa rasta neto prihoda od akciza na derivate nafte za 2026. godinu je negativna i iznosi -3,3%. U 2027., 2028. i 2029. godini planirane su stabilne stope rasta prihoda od akciza na derivate nafte i to 2,4%, 3,1% i 3,3% respektivno.
Za devet mjeseci zabilježen je kumulativni rast naplate akciza za kafu od skromnih 1,1%. akcize na pivo, vino, alkohol i alkoholna pića, dok je u slučaju kafe rast negativan -1,1% rasta. Prihodi od ostalih kategorija akciza (alkohol i alkoholna pića, pivo, vino, bezalkoholna pića i kafa) nemaju značajno učešće u ukupnim prihodima od akciza.
Projekcije prihoda od carina za 2026. godinu revidirane su naniže za 7,3 mil KM uprkos DEP-ovoj reviziji naviše projekcija uvoza. Projekcije prihoda od carina su revidirane zbog pogoršanja odnosa naplaćenih carina i uvoza u odnosu na početak godine i očekivanja iz aprila. Na nivou devet mjeseci ostvaren je rast prihoda od carina od 5,7% u odnosu na isti period 2025. Prihodi od carine bi trebali u velikoj mjeri pratiti rast uvoza. Međutim, uporedni pregled kretanja uvoza i naplate prihoda od carina pokazuje da dolazi do velikih odstupanja, da su stope rasta prihoda od carina, osim u martu, uvijek niže od stopa rasta uvoza. Imajući u vidu trendove naplate prihoda od carina i kretanje uvoza, za 2026. godinu se projektira neto naplata carina u iznosu od 657,3 mil KM, što je za 6,1% više od naplate u prethodnoj godini. U 2027., planirana je stopa rasta prihoda od carina od 4,7%, dok je u 2028. i 2029. godini projektirana jednaka stopa od 5,6%.
Za devet mjeseci pad prihoda od putarine iznosio je -2,2%. Projektirani iznos neto naplate putarine u 2026. godini iznosi 733,3 mil KM, što je za 4% manje nego u prethodnoj godini. Negativna stopa rasta putarine u 2026. godini rezultat je predviđenog pada potrošnje derivata radi rasta cijena, te više osnovice u prethodnoj godini radi ponovne primjene oslobađanja plaćanja putarine obveznicima kojima to omogućava Zakon o akcizama, sa početkom od drugog polugodišta 2026. godine. Projekcije prihoda od putarine prate projekcije relevantnih makroekonomskih pokazatelja. U 2027., 2028. i 2029. godini planirane su stope rasta prihoda putarine od 0,6%, 3,1% i 3,3% respektivno.
Ostvarenje projektiranog nivoa prihoda od indirektnih poreza u periodu 2026-2029 je podložno svim rizicima za ostvarenje projektiranih makroekonomskih pokazatelja (DEP) i rizicima koji se odnose na samu naplatu prihoda od indirektnih poreza, a koji mogu biti pozitivni ili negativni (rizici u vezi oslobađanja plaćanja putarine, ukidanje ili smanjenje akciza na derivate nafte i dr), navode iz Uprave za indirektno oporezivanje BiH.
Foto: UIO BiH